wapen van Graauw

Historie

De oorspronkelijke plaats Graauw was in het midden van de 13e eeuw al bekend. Het was toen een parochie toebehorend aan de abdij van Ter Doest en daarna aan de abdij van Ter Duinen. De Cisterciënzer monniken hadden er een uithof en brachten land in cultuur.

De landen van Graauw werden meermalen overstroomd, waarbij het oude Graauw verloren ging. Na herdijking verrees het huidige Graauw aan de scheidingsdijk tussen de in 1682 herdijkte Melopolder en de in 1687 herdijkte Willem Hendrikspolder.

In 1843 wordt Graauw beschreven als een dorp met 121 huizen en 820 inwoners. Er is dan een kaai met een haven of een geul die door de Schorren van Saeftinghe loopt. De haven wordt op onregelmatige tijden door twee beurtschippers aangedaan die op Rotterdam en Dordrecht varen. Zij vervoerden granen, andere landbouwprodukten, koopwaren voor de winkeliers van Hulst en grondstoffen.

In het jaar 1805 wordt er een kerk gebouwd en toegewijd aan O.L. Vrouw van Bijstand. De houten pyramide-achtige toren stond tot 1822 naast de kerk, maar wordt in dat jaar op de kerk geplaatst. In de toren hangt een luidklok die afkomstig is van de kerk van het verdronken dorp Namen. De klok in de toren is van de bekende 17e eeuwse klokkengieter François Hemony . De kerk wordt al in 1855 weer afgebroken, maar op de plaats van het kerkhof wordt een nieuwe, met pilaren, gebouwd. Meer informatie over de kerkhistorie is te lezen op de site van het Meertens Instituut.

In 1829 wordt een dorpsschool opgericht die destijds in de zomermaanden gemiddeld 43 leerlingen en in de wintermaanden 140 leerlingen telde. De voormalige gemeente Graauw en Langendam werd gevormd door de polders: de Nieuwe Graauw, de Oude Graauw, de Langendam, de Melopolder, de Willem Hendrikpolder, een gedeelte van de Nieuwe Kieldrecht, van Klein-Kieldrecht en de Clingepolder. Tevens behoorden daarbij: het dorp Graauw, de buurtschappen Paal en Zandberg, Scheldevaartshoek en een gedeelte van Duivenhoek en Roversberg.

In het midden van de vorige eeuw wordt geschreven dat in de gemeente Graauw en Langendam nog overblijfselen te vinden zijn van de forten Zandberg, Boerenmagazijn, Moerschans, de Rape en Kijkuit. Aan de voet lag een verdedigingslinie die met een gegraven vaart de grens vormde met de gemeente Clinge. Langendam is de naam van de dijk naar het fort Zandberg. De parochie behoorde tot 1841 tot het Zeeuwse gedeelte van het bisdom Gent. Vanaf dat jaar werd de parochie gevoegd bij het apostolisch Vicariaat van Breda, het latere bisdom Breda.

bronnen: gemeente hulst & orisant.com

Ontstaan van de polders rondom Zandberg

In 1583 vielen de Noord-Nederlandse of Staatse troepen het tot het koninkrijk Spanje behorende graafschap Vlaanderen binnen. Wat nu Zeeuws-Vlaanderen is, maakte daar deel van uit. Ze vestigden een bruggenhoofd bij Terneuzen.

Drie jaar laten namen ze Axel in en ze begonnen daarmee een steeds grotere dreiging te vormen voor stad en Land van Hulst. Reden om rond de vestingstad versterkingen aan te leggen. Dat gebeurde dan ook hetzelfde jaar nog.

In het ondergelopen gebied ten oosten van de stad werden de forten De Raepe of De Rape en Zandberg aangelegd. Zandberg ligt bij de gelijknamige buurtschap en is nog altijd goed als fort herkenbaar. De Rape ligt een kleine vierhonderd meter de kant van Hulst op, daar waar de Kijkuitstraat de Liniedijk doorsnijdt. Veel is er niet meer van te zien. Lees verder...

Foto's van historisch Graauw en Zandberg

 

Met dank aan Edy van Vliembergen.

'Graauw door de eeuwen'

cover boek Graauw door de eeuwenIn 2005 is, onder redactie van Paul Verhuyck en Corine Kisling, ter ere van het tweehonderdjarig bestaan van de parochie, het boek 'Graauw door de eeuwen' uitgegeven.

Het boek is niet meer te verkrijgen (uitverkocht!), maar nog wel te lezen in de verschillende bibliotheken en archieven.

 

Reünie van familie oud-gemeente-secretaris

Deze website is gewijd aan de reünie van het deel van de familie Dalmijn, dat afstamt van Honorius Wilhelmus Dalmijn (1890 - 1968). De reünie werd gehouden op de Graauw in de voormalige gemeente Graauw en Langedam, waar de stamvader van alle deelnemers gemeentesecretaris was.

De reünie werd georganiseerd door Igno Dalmijn en vond plaats op 9 november 2002. Ga naar de website...

Foto's 200-jarig bestaan van de parochie Graauw

Via de website van het IPV kunt u 113 foto's bekijken van de viering van het 200-jarig bestaan van de parochie Graauw. Bekijk de foto's...

De kerk


De geschiedenis van de Godelieve kapel in de kerk

Het kerkgebouw dateert uit het midden van de 19e eeuw. Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de parochie zijn in 1905 aan weerskanten van de toren, tevens hoofdingang, kapellen aangebouwd naar een ontwerp van architect Colsen. De linkerkapel was bestemd voor het dopen, de rechter voor de verering van de H. Godelieve. Beide hebben inmiddels een andere functie gekregen; de doopkapel is nu gewijd aan O.L. Vrouw; in de Godelievekapel staat tegenwoordig de doopvont. In de huidige doopkapel herinnert alleen de plafondschildering aan de vroegere functie: deze toont een engel aan de hemel met een kroon in de handen. In 1912 is het priesterkoor afgebroken en is het gebouw verbreed tot kruiskerk.

Vanaf 1806 bezat de parochie Graauw en Langendam een reliek van de H. Godelieve, speciaal bestemd voor de verering in de parochiekerk. Het bijbehorende certificaat is uitgeschreven door het bisdom Gent op 1 september 1806, speciaal voor verering in de parochiekerk van Graauw en Langendam.Toch schijnt er pas vanaf 1888 inhoud aan de devotie te zijn gegeven. De bedevaart had een beperkte regionale uitstraling en heeft bestaan tot de Tweede Wereldoorlog. In deze periode kwamen er vooral moeders met kinderen uit Graauw en omgeving naar de Godelievekapel om de heilige aan te roepen tegen kinkhoest, keelaandoeningen, oogkwalen en koortsen.

Met dank aan Reginald.

De kerk in beeld

DE KERK VAN GRAAUW IN BEELD

Wie naar Graauw rijdt, ziet al van ver de toren van de kerk boven het dorp uitsteken. Deze kerk uit 1855, toegewijd aan de H. Maria Tenhemelopneming, is na de basiliek in Hulst de oudste rooms-katholieke kerk in Oost-Zeeuws-Vlaanderen.

De laatste tijd is er veel te doen over het voorgoed sluiten van kerken. Hoewel de kerk van Graauw dringend aan renovatie toe is, is het zeker van groot belang om ze te behouden. In bijvoorbeeld Den Haag en Vessem (N.-Br.) zijn kosten nog moeite gespaard om de 19-eeuwse kerken te restaureren. Het gaat daar om kerken die zo'n vijfentwintig jaar jonger zijn dan de kerk in Graauw. Als een neogotische kerk ontworpen is door Pierre Cuypers zorgt de naam van die beroemde architect er voor dat er voldoende medewerking is om hoge overheidssubsidies te verkrijgen (en terecht!).

De kerk in Graauw is echter geen gebouw van de hand van Cuypers. Ze is een vroege versie van de neogotische bouwstijl en staat meer in de traditie van de zogenaamde stukadoorsgotiek. Dat is de kunststijl die de basis vormde voor de neogotiek en die vanuit Engeland overwaaide naar Nederland. Koning Willem II liet in die stijl in Den Haag veel bouwen.

Het is voor het Land van Hulst dan ook heel bijzonder een zo vroeg voorbeeld van een neogotische kerk te bezitten. Ook het interieur is welhaast een unicum. Zeker sinds in de jaren 60 van de 20e eeuw bijna alle schilderingen in kerken onder de witselkalk verdwenen en vele beelden en ornamenten werden verwijderd.

Binnen in de kerk van Graauw is mooi te zien hoe ze in 1905 en 1913 werd uitgebreid. De inventaris is nog helemaal compleet en de sfeer is ronduit uniek. De talrijke decoraties zijn bijzonder warm voor Nederlandse begrippen. Hoewel een belangrijk deel van de schilderingen pas tijdens de Eerste Wereldoorlog is aangebracht, vormen deze fresco’s een prachtige combinatie met de bouwstijl.

Eigenlijk is een algeheel reddingsplan vanuit monumentenzorg zeker op zijn plaats. Het in functie zijn en blijven van deze kerk met haar rijke inrichting maakt het gebouw compleet. Sluiten en afbreken zal eeuwig zonde zijn. Om u hiervan te overtuigen, heb ik een videopresentatie van tientallen foto’s gemaakt. Deze beelden spreken voor zich…

Edy van Vliembergen.

Fotopresentatie kerk

Uit het schuttersarchief

Uit het archief van de schutters heeft Piet Steijaert deze foto's ter beschikking gesteld:

Schutters Graauw

afbeelding folder Jubelschieting

Schutters Graauw

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Molen Graauw

Molen GraauwPiet Steijaert heeft uit zijn privé collectie deze foto van de molen op Graauw ter beschikking gesteld.

Circa 1843 werd deze stenen molen met lage balie gebouwd voor rekening van Lambrechts; hierna Victor d'Haens jarenlang eigenaar; van 1874 - 1923 A. van Waterschoot, daarna G. van Damme, die in het voorjaar van 1927 de molen, die zeer bouwvallig was, heeft afgebroken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Graauw op film

Edy van Vliembergen heeft verschillende geluidloze films voorzien van muziek. De originele films waren vroeger waarschijnlijk in het bezit van de Rabobank.

1957

1967